רוּחַ378 sustantivo femenino Génesis 41:8 (con menos frecuencia masculino Éxodo 10:13 +) aliento, viento, espíritu; — absoluto ר׳ Génesis 8:1 +, ר֑וּחָה Jeremías 52:23 constructo רוּחַ Génesis 6:17 +; sufijo רוּחִי Génesis 6:3 +, רוּחֲךָ Salmos 104:30 +, etc.; plural רוּחוֺת Salmos 104:4 +, רֻחוֺת Jeremías 49:36, רוּחֹת Números 16:22; Números 26:16 (véase C. A. Briggs, רוח in O.T., JBL xix (1900), 132 ss., exposición completa de todos los pasajes); —
1. aliento de la boca o de las narices (33 veces):
a. רוּחַ פִּיו Job 15:30 el aliento de su boca, compárese Job 19:17 רוּחַ אַפֵּינוּ Lamentaciones 4:20 (figurado, del rey); de los ídolos לֹא רוּחַ בָּם Jeremías 10:14 = Jeremías 51:17, Habacuc 2:19; Salmos 135:17 compárese Job 9:18.
b. como mero aliento: compárese 2.e. דִּבְרֵירֿוּחַ Job 16:3, es decir, palabras de viento; נוֺאָשׁ לְרוּחַ אִמְרֵי Job 6:26, הַנְּבִיאִים יִהְיוּ לְרוּחַ Jeremías 5:13.
c. como palabra de mando: (1) de Dios: (נעשׂו) בְּרוּחַ פִּיו כָּלֿ צְבָאָם Salmos 33:6, compárese Isaías 34:16 (|| פֶּה); (2) del rey mesiánico: בְּרוּחַ שְׂפָתָיו יָמִית רָשָׁע Isaías 11:4.
d. como respiración fuerte por las narices en la ira: (1) de Dios: מֵרוּח אַפּוֺ יִכְלוּ Job 4:9; Éxodo 15:8 (poema), 2 Samuel 22:16 = Salmos 18:16; Isaías 30:28; Isaías 59:19 (2) del hombre: רוּחַ עָרִיצִים Isaías 25:4.
e. como señal y símbolo de vida: רוּחַ חַיִּים aliento de vida Génesis 6:17; Génesis 7:15; נִשְׁמַת רוּחַ חַיִּים בְּאַפָּיו Génesis 7:22; Ezequiel 37:5, compárese Ezequiel 37:6 Ezequiel 37:8 Ezequiel 37:9 Ezequiel 37:9 Ezequiel 37:9 Ezequiel 37:10 Ezequiel 37:14 (aliento o espíritu), Eclesiastés 3:19.
2. viento (117 veces):
a. viento del cielo: Génesis 8:1 Éxodo 15:10 Números 11:31 1 Reyes 18:45 +, Jeremías 10:13, de ahí Jeremías 51:16; Salmos 135:7 רוּחַ י׳ Oseas 13:15; Isaías 40:7, compárese Job 26:13 (A. Dillmann, K. Budde); רוּחַ (ה)קָדִים viento del este Éxodo 10:13 (dos veces en el versículo); Éxodo 14:21 Salmos 48:8; Jeremías 18:17; Ezequiel 17:10; Ezequiel 19:12; Ezequiel 27:26; Jonás 4:8 ר׳ צָפוֺן viento del norte Proverbios 25:23 ר׳ יָם viento del mar (viento del oeste) Éxodo 10:19. ר׳ הַיּוֺם viento del día, viento de la tarde Génesis 3:8 (compárese Cantar de los Cantares 2:17; Cantar de los Cantares 4:6); אַרְבַּע רוּחוֺת cuatro vientos Jeremías 49:36; Ezequiel 37:9 (¿puntos cardinales?) Daniel 8:8; Daniel 11:4 (figurado: puntos cardinales; compárese b.), Zacarías 2:10; Zacarías 6:5 רוּחַ סְעְרָה viento tempestuoso Salmos 107:25; Salmos 148:8; Ezequiel 1:4 (ר׳ סְעָרוֺת), Ezequiel 13:11; Ezequiel 13:13 רוּחַ סֹעָה viento impetuoso Salmos 55:9 (léase posiblemente סערה, H. Hupfeld); בַּעְיָם רוּחוֺ Isaías 11:15 (léase בְּעֹצֶם ר׳; véase עֲיָם, עֹצֶם), etc.; viento personificado: כַּנְפֵי רוּחַ 2 Samuel 22:11 = Salmos 18:11; Salmos 104:3, compárese Oseas 4:19; Salmos 104:4.
b. punto cardinal (del viento), lado: רוּחַ הַקָּדִים Ezequiel 42:16 lado oriental; רוּחַ הַצָּפוֺן Ezequiel 42:17 lado norte; רוּחַ הַדָּרוֺם Ezequiel 42:18 lado sur; רוּחַ הַיָּם Ezequiel 42:19 lado occidental; אַרְבַּע רוּחוֺת Ezequiel 42:20; 1 Crónicas 9:24 cuatro lados; ר֑וּחָה Jeremías 52:23 en los lados.
c. soplo de aire: שָׁאֲפוּ רוּחַ כַּתַּנִּים Jeremías 14:6 רוּחַ לֹא יָבֹא בֵּינֵיהֶם Job 41:8.
d. aire, gas, del vientre materno (dudoso): כְּמוֺ יָלַדְנוּ רוּחַ Isaías 26:18 (A. Dillmann, e); רוּחֲכֶם אֵשׁ תֹּאכַלְכֶם (la Revised Version inglesa: aliento) Isaías 33:11 (B. Duhm, 3.c.).
e. cosa vana, vacía: רוּחַיָּי֑ Job 7:7 mi vida es viento; דַּעַת רוּחַ Job 15:2 רוּחַ וָתֹהוּ נִסְכֵּיהֶם Isaías 41:29 רְעוּת רוּחַ afán tras el viento Eclesiastés 1:14; Eclesiastés 2:11; Eclesiastés 2:17; Eclesiastés 2:26; Eclesiastés 4:4; Eclesiastés 4:6; Eclesiastés 6:9 compárese Eclesiastés 1:17; Eclesiastés 4:16; Eclesiastés 5:15.
3. espíritu,
como aquello que respira aprisa en la animación o la agitación = temple, disposición (76 veces; así, de modo distintivo, en comparación con
נֶפֶשׁ y
לֵבָב):
a. espíritu, ánimo, vivacidad, vigor: לֹא הָיָה בָהּ עוֺד רוּחַ 1 Reyes 10:5 = 2 Crónicas 9:4 מַהזֶּֿה רוּחֲךָ סָרָה 1 Reyes 21:5 וַתְּחִי רוּחַ Génesis 45:27; וַתָּשָׁב רוּחוֺ Jueces 15:19; 1 Samuel 30:12.
b. valor: לֹא הָיָה בָם עוֺד ר׳ Josué 5:1 יִבְצֹר ר׳ נְגִידִים Salmos 76:13 וְנָָֽבְקָה ר׳ מִצְרַיִם Isaías 19:3 תתעטּף רוּחִי Salmos 77:4; Salmos 142:4; Salmos 143:4 עוֺד ר׳ לֹא קָמָה Josué 2:11 ר׳ אִישׁ יְכַלְכֵּל מַחֲלֵהוּ Proverbios 18:14.
c. temple, especialmente ira: רוּחַ רָעָה בֵּין וגו׳ Jueces 9:23 אָז רָֽפְתָה רוּחָם Jueces 8:3 משֵׁל בְּרוּחוֺ Proverbios 16:32, compárese Proverbios 25:28; Proverbios 29:11; Job 15:13 הֵנִיחוּ אֶתרֿוּחִי Zacarías 6:8; Eclesiastés 7:9; Eclesiastés 10:4.
d. impaciencia o paciencia: קֹצֶר רוּחַ Éxodo 6:9 impaciencia, prontitud de genio; compárese (de י׳) Miqueas 2:7 קְצַררֿוּחַ Proverbios 14:29 (|| אֶרֶךְ אַפַיִם); הֱצִיקַתְנִי רוּחַ בִּטְנִי Job 32:18 (B. Duhm: aliento; A. Dillmann, K. Budde: espíritu divino, compárese Job 32:8); אִם מַדּוּעַ לֹאתִֿקְצַר רוּחִי Job 21:4 הֲקָצַר רוּחַ י׳ Miqueas 2:7 אֶרֶךְ ר׳ Eclesiastés 7:8.
e. espíritu, disposición, en cuanto turbado, amargado o descontento; וַתִּפָּעֶם רוּח(וׅ (su) espíritu se turbó Génesis 41:8 Daniel 2:3, compárese Daniel 2:1 מֹרַת רוּחַ Génesis 26:35 amargura de espíritu; עֲצוּבַת ר׳ Isaías 54:6, compárese Ezequiel 3:14; Job 6:4.
f. en cuanto quebrantado: וְכִהֲתָה כָלרֿוּחַ Ezequiel 21:12, compárese Isaías 61:3; Proverbios 15:4; Proverbios 15:13; Proverbios 17:22; Proverbios 18:14; Salmos 143:7.
g. disposición de diversas clases, a menudo impulso inexplicable e incontrolable: הֵעִיר אֶתרֿוּחַ 1 Crónicas 5:26 (dos veces en el versículo); 2 Crónicas 21:16; 2 Crónicas 36:22; Esdras 1:1; Esdras 1:5; Jeremías 51:11; Hageo 1:14 (3 veces en el versículo); הִנְנִי נ(וֺ)תֵן בּוֺ רוּח 2 Reyes 19:7 = Isaías 37:7; Números 14:24 (véase עִם 4.b.), Malaquías 2:15 (dos veces en el versículo); Malaquías 2:16; Deuteronomio 2:30 רוּחַ קִנְאָה disposición celosa Números 5:14 (dos veces en el versículo); Números 5:30; רוּחַ וְנוּנִים Oseas 4:12; Oseas 5:4 רוּחַ עִוְעִים Isaías 19:14 רוּחַ מִשְׁפָּט Isaías 28:6 אִישׁ אֲשֶׁר רוּחַ אֱלהִֹרם בּוֺ (administrativo) Génesis 41:38; קַר רוּחַ אִישׁ הְּבוּנָה Proverbios 17:27.
h. espíritu profético: יְהוֺשֻׁעַ אִישׁ אֲשֶׁרֿ רוּחַ בּזֹ Números 27:18 (o g., como Génesis 41:38); רוּחַ אֵלִיָּהוּ עַלאֱֿלִישָׁע 2 Reyes 2:15, compárese 2 Reyes 2:9 רוּחַ תַּרְדֵמָה espíritu de sueño profundo (extático, compárese Génesis 2:21; Génesis 15:12; pero A. Dillmann y otros: g., como Isaías 19:14) Isaías 29:10; Miqueas 2:11 רוּחַ הַטֻמְאָה Zacarías 13:2 (de los profetas mentirosos), compárese Ezequiel 13:3.
4. espíritu del ser vivo que respira, que mora en el בָּשָׂר de hombres y animales, || נֶפֶשׁ (25 veces):
a. don y creación de Dios: יֹצֵר רוּחַ אָדָם בְּקִרְבּוֺ Zacarías 12:1 רוּחַ אֱלוֺהַּ בְּאַפִּי Job 27:3, compárese Isaías 42:5.
b. Dios lo preserva: פְּקֻדָּֽתְךָ שָֽׁמְרָה רוּחִי Job 10:12, compárese Job 12:10 אֱלֹהֵי הָרוּחֹת לְכָל בָּשָׂ֑ר Números 16:22; Números 27:16; תֹּכֵן רוּחוֺת Proverbios 16:2.
c. por tanto, es el espíritu de Dios: Génesis 6:3 (véase דִּין, hacia el final).
d. se marcha con la muerte: Salmos 78:39 (S. R. Driver: un viento que pasa y se va, 2.e.); חַיֵּי רוּחִי Isaías 38:16 (A. Dillmann: principio de vida), Salmos 146:4, especialmente Salmos 104:29; Salmos 104:30; Job 17:1; Job 34:14 (compárese Job 34:15), Isaías 57:16; Eclesiastés 8:8 (dos veces en el versículo) (viento , según Wildeboer); אֵינְךָ יוֺדֵעַ מַהדֶּֿרֶךְ הָרוּחַ Eclesiastés 11:5, compárese Eclesiastés 3:21, en contraste con הָרוּחַ תָּשׁוּב אֶלהָֿאֱלֹהִים אֲשֶׁר נְתָנָהּ Eclesiastés 12:7 בְּיָָֽדְךָ אַפְקִיד רוּחִי Salmos 31:6.
e. ser desencarnado (dudoso; A. Dillmann, B. Duhm: soplo de viento): וְרוּחַ עַלפָּֿנַי יַחֲלֹף Job 4:15.
5. espíritu como sede de la emoción = נֶפֶשׁ:
a. deseo (posiblemente 3.g.), Isaías 26:9 (|| נֶפֶשׁ).
b. pesar, aflicción (probablemente 3.e.), Job 7:11 (|| נֶפֶשׁ). — 1 Samuel 1:15, véase קָשֶׁה.
6. ocasionalmente (y en textos tardíos) = sede u órgano de los actos mentales, || לֵב, o sinónimo de él: רוּחַ חָכְמָה Éxodo 28:3; Deuteronomio 34:9 (ambos; probablemente 3.g.); תּעֵי רוּחַ Isaías 29:24, compárese Job 20:3 (F. Hitzig, K. Budde, B. Duhm: viento de las palabras de Job), Salmos 77:7 (la Septuaginta, Símaco, la Peshitta (siríaca), Jerónimo: disposición turbada); רוּחַ יהוה Isaías 40:13; venir a la mente (compárese לֵב Isaías 65:17; Jeremías 3:16 +); 1 Crónicas 28:12.
7. raramente, de la voluntad; también = רוּחַ נָכוֺן לֵב Salmos 51:12 (= לֵב נָכוֺן Salmos 57:8 (dos veces en el versículo) +); רוּחַ נְדִיבָה Salmos 51:14 נָָֽדְבָה רוּחוֺ Éxodo 35:21 (compárese נְדִיב לֵב Éxodo 35:5; Éxodo 35:22 2 Crónicas 29:31).
8. רוּחַ especialmente del carácter moral; también = לֵב: רוּחַ חֲדָשָׁה Ezequiel 11:19; Ezequiel 18:31; Ezequiel 36:26 רוּחִי Ezequiel 36:27; Isaías 59:21 (רוּחִי, || דְּבָרַי; pero probablemente espíritu profético, 9.b.); לֵב חָדָשׁ Ezequiel 18:31; Ezequiel 36:26 נְכֵה רוּחַ Isaías 66:2 דַּכְּאֵי רוּחַ Salmos 34:19 (compárese לֵב נִדְכָּאִים Isaías 57:15); מִשֵּׁבֶר רוּחַ Isaías 65:14 (compárese 3.f.); רוּחַ נִשְׁבָּרֶה Salmos 51:19 (|| לֵב נִשְׁבָּר; compárese נִשְׁבְּרֵי לֵב Salmos 34:19; Isaías 61:1); Salmos 32:2; Proverbios 11:13; Proverbios 16:18; Salmos 78:8; Eclesiastés 7:8 (compárese גְּבַהּלֵב Proverbios 16:5); שְׁפַל רוּחַ Proverbios 16:19; Proverbios 29:23; Isaías 57:15 רוּחַ שְׁפָלִים Isaías 57:15 (compárese 3.f.).
9. espíritu de Dios (94 veces; no aparece en Jeremías; la concepción de su actividad como inspiradora de la profecía cayó probablemente en descrédito por el abuso de los falsos profetas; véase
נביא,
נבא):
a. como inspirador del estado extático de la profecía, Números 11:17; Números 11:25 (dos veces en el versículo); Números 11:26; Números 11:29, 1 Samuel 10:6; 1 Samuel 10:10 (compárese 1 Samuel 10:5), 1 Samuel 19:20; 1 Samuel 19:23; como incitador a actos de frenesí en el estado extático; de ahí que se conciba como ר׳ אֱלֹהִים רָעָה 1 Samuel 16:15 (dos veces en el versículo); 1 Samuel 16:16, = ר׳ רָעָה מֵאֵת י׳ 1 Samuel 16:14 = צלח ר׳ א׳ רָעָה 1 Samuel 18:10 (otro relato) = ר׳ י׳ רָעָה 1 Samuel 19:9 ר׳ א׳ 1 Samuel 16:23 = רוּחַ הָרָעָה 1 Samuel 16:23; compárese הָרוּחַ 1 Reyes 22:21 = ר׳ שֶׁקֶר 1 Reyes 22:22 1 Reyes 22:23 = 2 Crónicas 18:20; 2 Crónicas 18:21; 2 Crónicas 18:22 = רוּחַ י׳ 1 Reyes 22:24 = 2 Crónicas 18:23; compárese también (en los profetas más antiguos) אִישׁ הָרוּחַ, es decir, el poseído por el espíritu en el estado extático, || הַנָּבִּיא Oseas 9:7; רוּחַ י׳ Miqueas 3:8 (|| בֹּחַ) es probablemente una glosa (J. Wellhausen, W. Nowack); וְלֹא רוּחִי Isaías 30:1; רוּחַ que actúa sobre Ezequiel: Ezequiel 2:2; Ezequiel 3:12; Ezequiel 3:14; Ezequiel 3:24; Ezequiel 8:3; Ezequiel 11:1; Ezequiel 11:5; Ezequiel 11:24 (C. H. Cornill: glosa), Ezequiel 37:1; Ezequiel 43:5 (todos implican un estado extático de visión); compárese Elías, 1 Reyes 18:12; 2 Reyes 2:16.
b. espíritu como el que impulsa a los profetas a pronunciar instrucción o advertencia (concepción más elevada y tardía): transición, probablemente, Números 24:2; 2 Samuel 23:2; 1 Crónicas 12:18; en otros lugares de Crónicas: 2 Crónicas 15:1; 2 Crónicas 20:14; 2 Crónicas 24:20; claramente en el Segundo Isaías, Isaías 48:16, compárese Isaías 61:1; así de los profetas antiguos, Zacarías 7:12; Nehemías 9:30; compárese, del futuro don profético, Joel 3:1; Joel 3:2.
c. como el que imparte energía guerrera y poder ejecutivo y administrativo: (1) a los שֹׁפְטִים, מוֺשִׁיעִים, מְלָכִים del antiguo Israel: י׳ על וַתְּהִי רוּחַ Jueces 3:10; Jueces 11:29, compárese Jueces 6:34; Jueces 13:25; Jueces 14:6; Jueces 14:19; Jueces 15:14; 1 Samuel 11:6; 1 Samuel 16:13; 1 Samuel 16:14; así también עַד יֵעָרֶה עָלֵינוּ רוּחַ מִמָּרוֺם Isaías 32:15 (2) reposando sobre el rey mesiánico: Isaías 11:2 (3 veces en el versículo); sobre el siervo de י׳, Isaías 42:1.
d. en textos tardíos, como el que dota a los hombres de diversos dones: habilidad técnica Éxodo 31:3; Éxodo 35:31; entendimiento Job 32:8 (|| נִשְׁמַת שַׁדַּי); derramado por la sabiduría divina Proverbios 1:23.
e. como energía de vida: רוּחַ אֱלֹהִים מְרַחֶפֶת עַלפְּֿנֵי הַמָּ֑יִם Génesis 1:2; רוּחַ אֵל עָשָׂ֑תְנִי Job 33:4 (|| נִשְׁמַת שַׁדַּי); como poder vital, opuesto a בָשָׂר: Isaías 31:3; en el carro de los querubines: Ezequiel 1:12, compárese Ezequiel 1:20 Ezequiel 1:21; Ezequiel 10:17; reavivando a Israel, Ezequiel 39:29; Zacarías 12:10; Isaías 44:3.
f. = el antiguo ángel de la presencia y, más tarde, la Shekiná: ר׳ קָדְשׁוֺ Isaías 63:10; Isaías 63:11 = ר׳ י׳ Isaías 63:14 (= מַלְאַךְ פָּנָיו Isaías 63:9), compárese Salmos 106:33; así también ר׳ קָדְשְׁךָ Salmos 51:13 (en una oración nacional), compárese Nehemías 9:20; Salmos 143:10; los profetas de la restauración conciben el espíritu divino como presente en medio de ellos y a punto de cumplir todas las promesas divinas: רוּחִי עֹמֶדֶת בְּתוֺכֲכֶם Hageo 2:5; Zacarías 4:6; esta concepción culmina en רוּחַ = Presencia divina y, como tal, omnipresente, Salmos 139:7 (|| פָּנֶיךָ; compárese Salmos 139:8).